Kredi faizi hesaplama aracı, parlak faiz tekliflerinin çoğu zaman gizlediği o tek rakamı gösterir: kredi bitene kadar cebinizden faiz olarak fazladan ne kadar para çıkacağını. Çektiğiniz tutarı, uygulanan faiz oranını ve geri ödeme süresini girdiğinizde taksitinizi, faiz maliyetinizi ve toplam geri ödeme tutarını saniyeler içinde görürsünüz; hesap tablosuna gerek kalmaz. Bu rehberde bu rakamların nasıl hesaplandığını, eşit taksitli kredilerin tahvillerden ve vadesinde ödenen kredilerden nasıl ayrıldığını, ayrıca borç alanların ve bankaların para el değiştirmeden önce nelere baktığını bulacaksınız.

Kredi faizi hesaplama aracı neyi gösterir?

Aynı geri ödeme matematiğine dayandığı için bazen amortisman hesaplayıcısı da denen bu araç her seferinde aynı mantıkla çalışır: çektiğiniz tutarı, faiz oranını ve kredi süresini alır, ardından her taksitin ne kadarının anaparaya, ne kadarının faize gittiğini bulur. Sonuçlar genellikle taksitinizi, borcun ömrü boyunca ödeyeceğiniz faiz maliyetini, toplam geri ödeme tutarını ve faiz oranını içerir; faiz oranı, toplam maliyetinizin anaparaya değil, doğrudan faize giden payıdır. Vade uzadıkça taksit hemen her zaman küçülür ama faiz maliyeti büyür; çünkü bakiyenin daha büyük bir kısmı daha uzun süre faiz işleyerek açıkta kalır.

Bu kredi hesaplayıcısındaki her alanın neyi belirlediği
Alan	Neden önemli?
Kredi tutarı	Çektiğiniz tutardır; diğer tüm rakamlar bunun üzerinden ölçeklenir.
Faiz oranı	Bankanın size para ödünç vermek karşılığında uyguladığı yıllık orandır.
Kredi vadesi	Geri ödemek için sahip olduğunuz süredir; uzatmak aylık taksitinizi düşürür ama faiz maliyetini artırır.
Bileşik faiz sıklığı	Faizin ne sıklıkla ödenmemiş bakiyeye eklendiğini gösterir.
Ödeme seçenekleri	Ek anapara ödemesi, kredi tahsis ücretleri ve ödeme zamanlaması toplam faizinizi değiştirir.

Eşit taksitli krediler ödemeyi anapara ve faiz arasında nasıl böler?

Konut, taşıt, ihtiyaç ve öğrenim kredileri gibi bireysel borçlanmanın çoğu, borç bitene kadar düzenli aralıklarla sabit tutarlı ödeme yapılan eşit taksitli (amortismanlı) kredidir. Başlangıçta her taksitin büyük kısmı faizi karşılar; ilerledikçe büyük kısmı bakiyeyi azaltır. Bu sabit taksitin standart formülü şöyledir:

$$M = P \times \frac{r(1+r)^n}{(1+r)^n - 1}$$

Burada P başlangıçtaki bakiye, r dönemlik faiz oranı, n ise toplam taksit sayısıdır. Kredi hesaplayıcısı bunu anında çözer; ancak formülü anlamak, faiz oranında ya da vadede küçük bir değişikliğin faiz maliyetinizi neden taksitinizden çok daha fazla oynattığını açıklar.

Faiz oranı, APR ve APY nedir?

Faiz oranı, bankanın size ödünç verdiği paraya karşılık aldığı, borçlandığınız tutara göre belirlenen yüzdedir. Kredilerde bu rakam genellikle APR (yıllık oran) olarak ifade edilir ve temel orana bazı ücretleri de katar. Mevduat hesaplarında karşılığı APY (yıllık getiri) olup ödediğiniz değil, tasarrufunuzdan kazandığınız orandır. İkisini karıştırmak sık yapılan bir hatadır: bir kredide %6.5 APR ile aynı türden bir mevduatta %6.5 oran, bileşik faiz ve ücretler hesaba katıldığında birbirinin aynısı değildir.

Geri ödeme süresi ve bileşik faiz sıklığı

Borcu ne kadar sürede ödediğiniz, faiz maliyetinizi belirleyen iki büyük etkenden biridir; diğeri faiz oranının kendisidir. Ödenmemiş faizin bakiyeye ne sıklıkla eklendiği (günlük, aylık, altı aylık ya da yıllık) taksitler arasında borcunuzun ne kadar hızlı büyüdüğünü etkiler. Bireysel kredilerin çoğunda faiz aylık bileşiktir; ama bu ayrıntı bile, yıllara yayılan bir geri ödemede toplam faizi gözle görülür biçimde değiştirir.

Basit faiz, yalnızca faiz ödemeli ve standart eşit taksitli ödeme karşılaştırması

Her kredide faiz aynı yöntemle hesaplanmaz. En sade olanı basit faizdir: anapara çarpı oran çarpı süre; bileşik işlem yoktur, yani $I = P \times r \times t$. Yalnızca faiz ödemeli yapıda belirli bir süre bakiyeye dokunulmaz, dolayısıyla bu dönemdeki her ödeme salt faizdir. Standart eşit taksitli ödeme ikisini harmanlar ve her taksiti zamanla ağırlıklı olarak faizden ağırlıklı olarak anaparaya kaydırır.

Benzer bir borçlanma tutarında üç faiz hesaplama yönteminin karşılaştırması
Yöntem	Borçlanılan tutar	Süre	Faiz maliyeti	Yaygın kullanım
Sabit oranlı	$10,000	3 yıl	$1,950	Kısa vadeli ihtiyaç kredileri
Ertelenmiş anapara	$250,000	5 yıllık ilk dönem	$81,250	Bazı konut ve ticari kredi yapıları
Standart eşit taksitli	$25,000	5 yıl	$4,330	Taşıt, ihtiyaç ve eğitim finansmanı

Vadesinde ödenen krediler ve tahviller: vade sonunda tek seferde ödenen tutar

Her kredi yol boyunca ödeme toplamaz. Vadesinde ödenen kredide bir dizi taksit yerine, kredi vadesi dolduğunda tek ve büyük bir toplu ödeme yapılır; bu yapı bazı ticari ve kısa vadeli borçlanmalarda yaygındır. Balonlu kredi de benzer bir mantıkla çalışır: tüm bakiyeyi eşit biçimde yaymak yerine daha küçük düzenli ödemeleri sonda tek bir büyük tutarla birleştirir. Tahvil ise tersine işler: biri başlangıçta iskontolu bir tutar öder, ihraççı da tahvilin tam nominal değerini ancak vadesi geldiğinde geri öder.

Nominal değer, kuponlu tahvil ve sıfır kuponlu tahvil

Tahvilin nominal değeri, ihraççının vade sonunda ödemeyi taahhüt ettiği tutardır; kuponlu tahvil ise bu tutarı sonda iade etmeden önce yol boyunca düzenli faiz öder. Sıfır kuponlu tahvil bu düzenli ödemeleri tümüyle atlar: sahibi tahvili büyük bir iskontoyla alır ve anapara ile birikmiş tüm faizi içeren nominal değerin tamamını ancak vade bittiğinde tek seferde tahsil eder. Vadeye kadar hiçbir ödeme yapılmadığından, vade sonunda ödenecek tutar hiç değişmese de tahvilin piyasa fiyatı o zamana kadar dalgalanabilir.

Vade sonu ödemesi — tahvil ya da kredi vadesi dolduğunda geri ödenen tutar.
Toplu ödeme — vade sonunda yapılan, anapara ile faizin tamamını kapsayan tek ödeme.
Temerrüt riski — kredi vadesi geldiğinde ihraççının bu ödemeyi yapamama ihtimali.

Teminatlı ve teminatsız krediler: bankalar nelere bakar?

Bir krediyi onaylamadan önce kredi veren, borcun neyle desteklendiğini tartar. Teminatlı kredi ile teminatsız kredi arasındaki bu ayrım; faiz oranını, borçlanma limitini ve belirli bir borçlu için üstlenilen risk miktarını belirler.

Teminatlı krediler ve teminat

Teminatlı kredi, borçlu temerrüde düştüğünde rehin yoluyla el konulabilecek bir varlık, yani teminat ister. En bilinen örnekleri konut ve taşıt kredileridir: yeterince konut kredisi taksiti aksatılırsa eve haciz konulması gündeme gelebilir; taşıt kredisinde geri kalınırsa kredi veren aracı geri alabilir. Teminat karşı taraftaki riski azalttığı için, teminatlı krediler benzer büyüklükteki teminatsız kredilere göre genellikle daha düşük faizlidir; ayrıca daha yüksek bir peşinat, kredi verenle kısa geçmişin eksikliğini bazen dengeleyebilir.

Teminatsız krediler ve kredinin beş C'si

Teminatsız kredinin arkasında bir teminat yoktur; bu yüzden onay tamamen borçlunun kredi değerliliğine dayanır. İhtiyaç kredisi ya da kredi kartı yaygın örneklerdir, öğrenim kredilerinin çoğu da bu gruptadır. Başvurular genellikle Beş C olarak bilinen beş etmene göre değerlendirilir:

Karakter — kredi geçmişi ve zamanında geri ödeme sicili.
Ödeme gücü — gelirin bir taksit daha taşıyıp taşıyamayacağını ölçen borç/gelir oranı.
Sermaye — düzenli gelirin dışındaki nakit rezervi ya da yatırımlar gibi diğer varlıklar.
Teminat — yalnızca teminatlı kredilerde geçerlidir; teminatsız kredide bulunmaz.
Koşullar — kredinin amacı ve o dönemdeki genel kredi ortamı.

El konulacak bir varlık olmadığından, riskli bir başvuru sahibi için onay bir kefile de bağlı olabilir; teminatsız kredideki temerrüt ise haciz yerine büyük olasılıkla tahsilat şirketine devredilir.

Ek ödemeler, kredi ücretleri ve faizinizi azaltan ödeme seçenekleri

Bu ayarlar yalnızca üstteki rakamları değiştirmez; kredi kapandıktan sonra bile borçlunun maliyet üzerinde ne kadar söz sahibi kaldığını gösterir. Standart eşit taksitli bir krediye her ay ek anapara eklemek geri ödeme süresini kısaltır ve toplam faizi düşürür; çünkü ödenen her ek dolar, bundan sonra faizin hesaplandığı bakiyeyi azaltır. Kredi tahsis ücretleri ise genellikle başta alınır ve geri ödeme dönemine yayılmak yerine faiz maliyetinizin içine işler; bu yüzden faiz oranından ayrı olarak tartılmaya değer.

Amortisman planı ve amortisman tablosu nasıl okunur?

Birkaç senaryoyu amortisman planınıza karşı yan yana çalıştırmak ve tam amortisman tablosunu satır satır incelemek, ek ödeme tercihini kuramsal olmaktan çıkarıp somut hale getirir: hangi gelecek ödemelerin ortadan kalktığını ve her birinin ne kadar faize mal olacağını tam olarak görebilirsiniz.

Daha düşük faiz oranı senaryosu

Düşük bir faiz oranını tek başına denemek, borca dair başka hiçbir şeyi değiştirmeden faiz maliyetinizin ne kadarının orandan, ne kadarının vadeden kaynaklandığını gösterir.

Ek ödeme senaryosu

Temel durumun üzerine sabit bir ek tutar eklemek, faiz oranı ve geri ödeme süresi sabit tutulduğunda yalnızca bu tek değişikliğin kapanış süresine ve faiz tasarrufuna etkisini gösterir.

Kredi hesaplayıcısını diğer finans araçlarıyla birlikte kullanma

Bu tür bir hesaplayıcı pratikte nadiren tek başına kullanılır. Bir konut kredisini yeniden finansmanla karşılaştırmak, ikisini de aynı varsayımlarla aynı araçtan geçirmek demektir; kira mı satın alma mı karşılaştırması da konut kredisinin doğru adım olup olmadığını varsaymadan önce yapılmaya değerdir. Taşıt, ihtiyaç ya da öğrenim kredisini yan yana değerlendirmek, taahhüde girmeden önce her birinin faizine, vadesine ve faiz maliyetine bakmak anlamına gelir. Borçlanma, tasarrufun defterde karşı tarafında durduğu için, aynı parayı borca harcamak yerine bir vadeli mevduatın ya da emeklilik tasarruf planının bileşik faiz hesaplayıcısına göre ne kazandıracağına bakmak da mantıklıdır; özellikle konut teminatlı borçlanmayı, yatırımlardan para çekmekle karşılaştırmak gerekir. Bankacılık ve kişisel finans kararları nadiren tek başına alınır; kredi hesaplayıcısı da birkaç girdiden biri olarak en faydalıdır.

Sonuçlarınızı okuma ve sonradan yeniden finansman

Rakamları çalıştırdıktan sonra bu tür bir aracın çıktısı, herhangi bir kredinin ömrü boyunca izlemeye değer birkaç değere iner: taksit, faiz maliyeti, toplam geri ödeme, faiz oranı ve kapanış süresi. Bu değerleri yalnızca imza anında değil, belirli aralıklarla yeniden gözden geçirmek, sonraki yeniden finansman kararlarını tahmine değil gerçek rakamların karşılaştırılmasına dayandırır.

Yeniden finansman ne zaman ek ödemeden daha iyidir?

Yeniden finansman, mevcut bir krediyi genellikle daha düşük bir faiz oranı ya da daha kısa bir vade yakalamak için yeni bir kredi ile değiştirmektir. En çok, kredi kapandığından beri faizler belirgin biçimde düştüğünde ya da borçlunun ödeme sicili, ilk sözleşmedekinden daha iyi geri ödeme koşulları sunulacak kadar iyileştiğinde anlamlıdır. Aksi halde aynı parayı mevcut kredide aylık ek anaparaya yönlendirmek, daha az evrakla çoğu zaman benzer bir faiz tasarrufu sağlar. Her iki durumda da karar vermeden önce iki yolu da bir kredi faizi hesaplayıcısından geçirmek, hangisinin gerçekten daha çok tasarruf sağladığını bilmenin tek yoludur.

Kredi Faizi Hesaplama